Gráigh Do Namhaid
Is furasta do roinnt daoine grá a thabhairt do namhaid. Tá daoine ann nach féidir leo maireachtáil gan namhaid. Foghlaimíonn siad conas beatha a fháil ón diúltachas. Is féidir leo daoine eile a chur i láthair mar dhaoine uafásacha nach bhfuil maitheas bhunúsach acu. Is minic gur saothar samhlaíochta iad seo, ach is gá iad chun a bhféinmheas agus a dtiomáint féin a choinneáil. Is breá leo láithreacht namhaid mar, gan ceann, bheadh orthu a gcroí agus a n-anam féin a chur san áireamh, agus tá sé seo ró-dheacair dóibh. Tugann namhaid údar maith do dhearcadh domhanda a chuireann isteach ar fholláine phearsanta.
D’fhulaing Íosa faoi dhaoine den sórt sin. Rinneadh namhaid de na daoine de chun freastal ar na daoine i gcumhacht. Go rabhamar cosanta ó dhaoine den sórt sin agus an damáiste a dhéanann siad. Is spás ró-bhog é an croí le cur amú ar dhiúltacht den sórt sin.
‘Dúirt Íosa, “A Athair, maith dóibh, óir níl a fhios acu cad atá á dhéanamh acu.” Agus roinn siad a chuid éadaí trí chrannchur a chaitheamh.’ (Lúcás 23:34)
Alan Hilliard, Dipping into Lent
Léigh níos mó
Is Comhpháirtíocht le Dia é an Tiontú
Bhí an Pápa Proinsias soiléir go n-iarrann an Charghas agus tiontú ar feadh an tsaoil ‘gach rud orainn’. Iarrann tiontú athrú intinne, croí agus fiú coirp, b’fhéidir fiú go gcaillfimid ár saol. Mar sin féin, bhí an Pápa Proinsias chomh soiléir céanna nach gcosnóidh tiontú sonas, nach gcaillfidh sé comhlíonadh daonna orainn. Braitheann sonas ar naofacht. Teastaíonn an leigheas agus an dóchas a chuireann naofacht ar fáil ó fhíor-shonas daonna; cuidíonn naofacht linn a bheith inár ndaoine iomlána. Ní rogha amháin i measc roghanna eile é gach rud a thairiscint, ach oscailt ár n-intinne, ár gcroíthe agus ár gcoirp don fhírinne, don ghrá agus don iomláine. Is é cuspóir an tiontaithe ná comhchuibheas le Dia agus le daoine eile. Is é an t-aithrí ná casadh i dtreo naofachta, filleadh chun ‘an sonas ar cruthaíodh sinn chuige’ a fháil. Is í naofacht príomhthréith an fhíor-shonas.
Kevin O’Gorman, Journeying in Joy and Gladness: Lent and Holy Week with Gaudete et Exsultate.
Léigh níos mó
Grá Gan Teorainn
Tugann an Dea-Aoire cuireadh dúinn scíth a ligean ar feadh tamaill i measc na féarach agus na sruthán sreabhach. Ba mhaith leis go scíthimis ina láthair – go gcothófaí, go neartófaí agus go n-athnuaímis sinn. San áit seo, d’fhéadfaimis casadh ó dhorn dúnta an séanadh, frustrachais agus suaite go lámh oscailte glactha, scíthe agus suaimhnis. Tar éis na scíthe, féadfar cuireadh a thabhairt dúinn siúl níos dlúithe leis, a bheith níos saoire, níos muiníní, agus níos fearr in ann muid féin a stiúradh ar chosáin ár saoil a bhíonn go minic doiléir. Is féidir linn an oiread sin a fhoghlaim ó eagna nua-aimseartha agus machnamhach chun saol a chaitheamh le saibhreas mór, agus nuair a bheidh gach rud ráite agus déanta, is féidir linn lúcháir a bheith againn go bhfuil grá gan teorainn againn.
Foghlaimíonn an iomarca againn conas ‘grá’ a thabhairt do bhuairt agus imní: deirimid gurb é sin bealach na hoibre agus an domhain. Is cosúil nach bhfuil aon phointe le cúig nóiméad ciúnais. Ach déanaimid teagmháil leis an ‘múinteoir istigh’ nuair a aimsímid am le bheith socair inár lá, rud a nascann sinn le síocháin agus cothromaíocht dhomhain. Tá sé ar fáil le tarraingt as agus muid ag maireachtáil sa nóiméad: ag caint le daoine, ag obair ar thascanna, ag siúl le gaoth úr ar ár n-aghaidh, fiú ag rith.
Gavin T. Murphy, Ag Pléascadh Amach i Moladh: Spioradáltacht & Sláinte Mheabhrach
Is bronntanas ó Dhia í an dóchas
Tagann ár ndóchas ón bhfíric go bhfuil Íosa beo, go bhfuil sé linn agus go bhfuil sé ar ár taobh. Dúirt an t-aingeal, ‘Ná bígí á lorg i measc na marbh.’ Ní thagann dóchas ón taobh istigh dínn féin. Is bronntanas ó Dhia é, le guí ar a shon agus le fáilte a chur roimhe le buíochas. Is é atá sa dóchas ná a bheith in ann ‘cromán a dhéanamh sa dorchadas’ agus a fhios a bheith againn nach bhfuilimid caillte. Is é an gairdín a thochailt, a chinntiú go bhfásfaidh plandaí na bliana seo chugainn. Is é an dóchas breathnú ar ár leanaí agus taitneamh a bhaint as an todhchaí atá sínte amach rompu cosúil le bronntanas ó Dhia. Is é an dóchas a bheith cinnte gur féidir leis an ngrá fás sa phósadh agus gur féidir leis an saol leanúint ar aghaidh agus forbairt inár gcroíthe fiú má imíonn an grá. Is é an dóchas a roinneann na daoine a thugann aire gan staonadh dá ngaolta, do na daoine nach dtugann suas ar an mac nó ar an iníon atá sa phríosún. Is féidir linn smaoineamh ar go leor dóchais eile sa saol.
Tá ár ndóchas cinnte mar gheall ar Íosa. Tá dóchas cinnte againn mar gur tógadh é ó bhás, agus mar go bhfuil sé linn gach lá. Tá dóchas cinnte againn mar gheall ar bhronntanas an chreidimh ionainn, agus is féidir linn a rá go lúcháireach, ‘Is sona sinn nach bhfaca ach a chreideann fós.’ Is féidir le meangadh gáire an Tiarna Íosa atá ag ardú aoibh gháire a chur ar ár n-aghaidh.
Donal Neary SJ, Teachtaire an Chroí Naofa , Bealtaine 2024
Go raibh grásta ann
‘Aurora Borealis, na Soilse Thuaidh,’ a dúirt Anne. ‘Nach iontach.’ Smaoinigh mé ar an gcaoi a bhféadfaí a háilleacht a chur in iúl i bhfocail. Ní raibh sin de dhíth uirthi. ‘Fág an draíocht liom,’ a dúirt sí. Chuir sí freagra mo mháthar i gcuimhne dom ar mo iarracht a mhíniú cén fáth a n-ardaíonn an planda paidireoireachta a dhuilleoga mar mholadh agus an oíche ag titim. ‘Tá sé ag guí,’ a dúirt sí. ‘Sin a dhóthain.’ Teachtaireachtaí maithe an bheirt acu, mar bhrúigh siad ar ais mé chuig foinse ár bhfreagara is fearr, eadhon, ionadh agus moladh. Agus ní chóir don iontach géilleadh d’aon fhoirmle focal. Seasann muid os comhair luí na gréine, mar shampla, agus deirimid, ‘Ah’, mar is nóiméad iontach é i ndáiríre. Agus, más gá dúinn focal a lorg, lig dó a bheith ‘grásta’! Déanta na fírinne, d’aimsigh Naomh Pól an focal sin mar a chomhghuaillí is fearr nuair a scríobh sé faoin Dea-Scéal, a bhí lán-ghrásta agus grástúil, tugtha go galánta agus ag piocadh sreanga an bhuíochais sna daoine a chuala é. Díreach mar a bhí i gcás Gerard Manley Hopkins, a dúirt nach bhféadfaí rúndiamhair an Ionchollú – an Dia atá i gcónaí lasmuigh dínn ag dul isteach inár sruth fola in Íosa – a laghdú go ‘cothromóid sa diagacht’, mar go bhfágann a hiontas ‘an intinn ag luascadh, socair ach ar crith’. Ag crith.
Mar sin féin, labhraímid faoi ‘athrú aeráide’ nó ‘téamh domhanda’ agus níl aon tuiscint againn ar a bhfuil i gceist againn, murar ghá dúinn siúl níos faide gach lá chun uisce a fháil, mura gcaillimid ár dteach, nó, mar fheirmeoir réinfhianna, go bhfacamar ár réinfhianna ag titim trí oighear tanaithe.
Hugh O’Donnell SDB, Teachtaire an Chroí Naofa , Meitheamh 2024
Ag Fanacht Ceangailte
Rud éigin le machnamh agus le guí faoi gach lá an tseachtain seo:
Ní rud dúchasach é an phaidreoireacht. Is rud é is féidir leat a fhoghlaim. Ar ámharaí an tsaoil, ní gá duit é a chumadh leat féin. Tá Críostaithe ag guí le dhá mhíle bliain. Tá go leor eolais forbartha. Más mian leat bealaí a aimsiú chun cabhrú leat guí, is maith an rud é ligean duit féin inspioráid a fháil uaidh sin.
Tá an oiread bealaí éagsúla paidreoireachta ann agus atá daoine ann. Is fearr le daoine áirithe paidreacha a dhéanamh le téacsanna, bíodh siad ón mBíobla nó ná bíodh. Is maith le daoine eile paidreacha a dhéanamh gan focail. Is féidir leat paidreacha a dhéanamh leat féin nó le daoine eile, in áit chiúin, iargúlta nó i lár ghnóthach na cathrach. Is maith le cuid acu paidreacha a dhéanamh ar feadh i bhfad. Do dhaoine eile, dá giorra is amhlaidh is fearr. Is bealach maith paidreoireachta é bealach a chabhraíonn leat, ag an nóiméad sin, maireachtáil níos ceangailte le Dia. Is féidir leis seo athrú le himeacht ama. An rud a chabhraíonn leat teacht ar Dhia inniu, b’fhéidir nach n-oibreoidh chomh maith amárach. Níl sé seo aisteach. Baineann sin le formhór shaol duine.
Nicolaas Sintobin SJ, An raibh Íosa ann i ndáiríre? agus 51 Ceist Eile
Léigh níos mó
An aibhleog dhearg
Tá scéal coitianta seanmóirí ann: stad ball de pharóiste áirithe, a bhíodh ag freastal ar an Aifreann go rialta roimhe sin, go tobann ag freastal. Tar éis cúpla seachtain, shocraigh an sagart cuairt a thabhairt air. Tráthnóna fuar a bhí ann, agus fuair an sagart an fear ina aonar sa bhaile, ina shuí os comhair tine ghuail lasrach.
Agus buille faoi thuairim á thabhairt aige faoi chúis chuairt an tsagairt, chuir an fear fáilte roimhe, threoraigh sé chuig cathaoir mhór in aice leis an teallach é agus d’fhan sé. Rinne an sagart é féin compordach ach níor dhúirt sé tada. Sa tost trom, shuigh sé síos agus d’fhéach sé ar an tine.
Tar éis cúpla nóiméad, thóg an sagart an tlú, thog sé píosa guail, a bhí ag dó go geal, go cúramach ón tine, agus chuir sé ar thaobh amháin den teallach é, leis féin. Ansin shuigh sé siar ina chathaoir, fós ina thost. D’fhéach an bheirt acu ar an ngual. De réir a chéile, laghdaigh lasair an ghuail, bhí lasadh gairid as aus ansin mhúch sé. Go gairid ina dhiadh sin bhí sé fuar agus marbh. D’éirigh an sagart arís, thog sé an gual fuar, marbh agus chuir sé ar ais i lár na tine é. Láithreach, thosaigh sé ag lonrú arís le solas agus teas na ngual dóite timpeall air.
Bhí an ceacht simplí. Ní féidir le cnapán guail amháin dó leis féin; tógann sé go leor cnapán guail chun tine nach múchfaidh a dhéanamh. Ní féidir le haon Chríostaí dó do Dhia ar feadh i bhfad gan tacaíocht leanúnach ón gcuid eile den Eaglais.
Paul O’Reilly SJ, Hope in all Things
Léigh níos mó
Cad atá uait?
Is í an cheist, ‘Cad atá uait?’ a chuireann Íosa go minic sna soiscéil. Léiríonn an chaoi a bhfreagraíonn daoine an cheist sin a gcuid tosaíochtaí. Nuair a chuir Íosa an cheist ar an bhfear dall, d’fhreagair sé, ‘Lig dom a fheiceáil arís’. Nuair a chuir Íosa ceist ar dheisceabail Eoin Baiste ag tús Shoiscéal Eoin, d’fhreagair siad, ‘Cá bhfuil tú ag fanacht?’ Sa dá chás, d’fhéadfadh Íosa freagra a thabhairt ar an bhfreagra a tugadh ar a cheist. Nuair a cuireadh an cheist chéanna ar mháthair bheirt den dáréag, Séamas agus Eoin, ní raibh Íosa in ann freagra a thabhairt ar an bhfreagra a fuair sé ar a cheist. Léirigh an freagra a thug an mháthair gurbh iad a tosaíochtaí ná go mbeadh poist stádais agus onóra ag a mic i ríocht Íosa. Ba é an chúis leis seo ná míthuiscint ar nádúr na ríochta a tháinig Íosa chun a fhógairt. Ag an nóiméad nuair a bhí Íosa gan stádas agus onóir ar bith, agus é crochta ó chros Rómhánach, a fógraíodh go poiblí é ina rí. Bhí sé seo beartaithe mar mhagadh, ach, go híorónta, d’fhógair sé fírinne. Nocht Íosa ríocht ghrá Dé go hiomlán ag an nóiméad sin den náire agus den náire is mó. Bhí ar Shéamas, Eoin, agus na deisceabail eile a fhios a bheith acu go raibh siad ag síniú suas le ríocht nach raibh aon bhaint aici le ríocht an domhain seo. Ní raibh Íosa le fáil i measc na ‘rialóirí’ agus na ‘mórfhir’ a ‘rinne tiarnas’ ar a n-ábhar agus a ‘chuir a n-údarás in iúl’. Ní trí fhreastal a dhéanamh air a léirigh sé a údarás ach trí sheirbhís ghrámhar, fhéinfholmhaithe daoine eile. Baineann an rud céanna le gach duine a bheadh ina dheisceabail aige. Is é obair Íosa inniu ríocht Dé a thabhairt go talamh, ní ríocht eile talmhaí a thógáil.
Martin Hogan, The Word is a Lamp on my Path
Léigh níos mó
Na Cuardaitheoirí
Is dócha gur réalteolaithe agus fealsúnaithe ó réigiún na Peirse a bhí sna Saoithe, ach thar aon rud eile, ba chuardaitheoirí iad. D’fhéach siad suas sna spéartha le haghaidh comharthaí réalteolaíocha a thuarfadh breith cheannaire cumhachtach. Bhí siad airdeallach ar chomharthaí na haimsire. Níl a fhios againn sonraí a gcleamhnachtaí reiligiúnacha, agus is cuma i ndáiríre, mar is scéal daoine ó gach cultúr, gach tír agus gach creideamh a dhéanann turas ar thóir Dé é an scéal seo faoi na Saoithe.
Is nóiméad áthais agus grásta é teacht na Saoithe go Beithil, mar ‘nuair a chuaigh siad isteach sa teach, chonaic siad an leanbh le Muire, a mháthair; agus chrom siad síos agus thug siad ómós dó’. Faightear Dia sna spásanna simplí. Lig dúinn breith ar an misneach an riosca a ghlacadh agus bogadh amach as ár gcriosanna compord ag cuardach Íosa, díreach mar a rinne na Saoithe. Ní raibh aon smaoineamh acu faoi cad a bhí i ndán dóibh, ach labhraíonn an Soiscéal faoina n-áthas agus a ghliondar nuair a shroich siad an áit sin. Tríona Doherty agus Jane Mellett, The Deep End: A Journey with the Gospels in Year of Lucas
Déan cliabhán d’Íosa as ár gCroíthe
Agus muid ag ceiliúradh na Nollag, iarrtar orainn ár gcroíthe a oscailt, cliabhán a dhéanamh dár gcroíthe — áit chun fáilte a chur roimh Íosa agus bualadh leis. Cad is brí leis seo? Agus muid ag éisteacht le scéal na Nollag inniu, cén tionchar atá aige orainn?
B’fhéidir go bhfuilimid cosúil leis na haoirí, ag borradh le lúcháir. B’fhéidir go ndéanfadh muid ionnanú le Muire, fós ag iarraidh a dhéanamh amach cad is brí leis ar fad. Tá spás ann don dá rud. Tá doimhneacht agus dlúthchaidreamh i dtuiscint Mhuire ar Íosa, ach b’fhéidir nach bhfuil ach tús an scéil ag na hAoirí. Téann ár gcreideamh agus ár gcaidreamh le Dia trí shéasúir. Is féidir le harduithe agus íslithe an tsaoil teacht aniar aduaidh orainn, agus b’fhéidir go bhfeicfimid rudaí ar bhealach difriúil. Nuair a bhíonn fuadar na hAidbhinte thart, bíonn bealach ag an Nollaig sinn a stopadh inár rianta, ag tabhairt am dúinn scíth a ligean in ionadh agus buíochas a ghabháil as dílseacht Dé inár saol. Is am é seo chun suí le Muire agus í ag machnamh agus ag smaoineamh.
Tríona Doherty agus Jane Mellett, The Deep End: A Journey with the Gospels in the Year of Matthew
Léigh níos mó